
Alevi İnancında Temel Bilgiler
Ali Köylüce´nin uzun bir süredir üzerinde çalıştığı kitabi, Alevi inancında Temel eBilgiler , adi ile yayınlandı. Fırat yayınların da çıkan bu kitabin, özellikle son dönemlerde Alevi toplumundaki bir çok tartışma konusuna açıklık getireceğini söyleyebiliriz. Kitap, önsüzünde belirtildiği gibi,Alevi inancı hakkında genel bir bilgi sahibi olmak isteyen ve eğitim amaçlı çalışanlara yardımcı bir kaynak olarak düzenlenmiştir.
Alevi inancı ile ilgili tüm konular düzenli bir periyot sıralaması için de düzenlenerek,altı bölüm de toplanmış ve konu sıralamasına bir eğitimci gözlemi ile yer verilmiştir. Kitap,birçok dağınık bilgiyi,olabildiğince objektif ve bilimsel bir süzgeçten geçirmiş, öz bir anlatımla sunarak,hem eğitsel olması ve hem de informatik bir nitelik taşıması ile Alevi yayınları arasında bir ilki temsil ediyor dersek pek yanlış olmaz.
Birinci bölümde `İnançlar tarihi´ anlatılmaktadır.Üç ana başlık altın da toplanan bu bölümdeki konuları; İnançlar tarihi başlığı altında, din ve inanç nedir? İlk inançlar, dinin toplumsal yapısı ve din kültürü gibi alt baslıklarda insanlık tarihinin çok tanrılı din ve inançlara kadar olan süreci özetlenmiştir. Bu dönemin dinleri olan Animizm,Totemizm,Natürizm v.s yer almaktadır.
Çok tanrılı dinler, yaşadıkları bölgeler ve toplumlar konusu da birinci bölümde yer alıyor.Bu bölümün son ana başlığı altında ise `Tek tanrılı semavi dinler´ olan Yahudilik,Hıristiyanlık,İslamiyet ve bu dinlerin Alevi inancı ile ilgili alaka veya ilişkilerine yer verilmiş.
İkinci bölümde ise Alevi İnancının oluşumu ve felsefi temelleri ana başlığı altında, alevi inancına kaynaana başlığı altında, alevi inancına kaynaklık eden inanç ve felsefelere tek,tek yer verilerek,ortak özellikleri açıklanmıştır. Bütün bu inançlar ile Alevilik arasındaki ilişkiler sorgulanmıştır. Kitabin belirgin bir özelliği de verilen bilgiler çerçevesinde özellikle okuyucunun bir mantık yürütmesine ve sonuç çıkartmasına özen göstermiş olmasıdır. Yazar,direk Alevilik su veya bu inanç yada dine bağlıdır demeden bu karar ve yargıyı verilen bilgiler ışığında okuyucuya bırakmıştır.
İkinci bolumun diğer bir ana başlığı ise, `Aleviliğin temelini atanlar´ hakkında tarihi bir kronoloji için de, Abu Müslim Horasani den Hallacı Mansura, Ebul Vefa dan Sahabettin Suhreverdi´ye, Hacı Bektaşi Veli ve benzerlerinin, mücadelesi, felsefeleri ve hayat hikayelerine yer verilmiştir.
Tasavvuf felsefesinin,bu büyük düşünürler tarafından nasıl oluşturulduğunun serüveni anlatılarak,ayni zamanda Aleviliğin tarihçesinin bir fotoğrafı çekilmiştir.
Üçüncü bölümde, dört ana başlık mevcut.Birinci başlık altında Alevi inancını ve felsefesini geliştiren, yayan ozanların ve aşıkların hayatları ve mücadeleleri aktarılarak, günümüzde yasayan ozanlara kadar bir bilanço çıkarılmıştır. Alevi müziğinin özellikleri ve örnekleri de bu
bölümde yer almaktadır.Bu bölümün diğer bir ana başlığı ise alevi inancını benimseyen halklardır. Aleviliği benimseyen Türkmenler, Kürtler, Araplar ve diğer balkan halkları hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bolumun diğer bir ana başlığı ise tarihten günümüze kadar yasamış önemli Alevi halk hareketleri ve Alevilere yönelik katliamlara yer verilmiştir. Eba Müslim Horasani hareketinden, İstanbul gazi katliamına kadar bir kronoloji içinde aktarılmıştır. Bu bölümün son ana başlığında ise Alevi inancında bazı önemli terimlerin açıklamasına yer verilmiştir.Bu bölümün sonunda okuyucuların, alevi inancı hakkında bir alt bilgi oluşumu amaçlanarak, yeni bir bölüme geçilmiştir.
Dördüncü bölümde; artık alevi inancı hakkında, inanç ibadet, sosyal yaşam, ahlak ve hayatin tüm alanlarına ilişkin bakış acısı ve uygulamalarına yer verilmektedir. Bu bölümün ilk ana başlığı, `Alevilikte inanç´ konusu ayrıntılı bir şekilde yer almaktadır. Aleviliğin tanımından, dört kapı kırk makama kadar özet bilgilerle açıklanmıştır. Bu bölümün diğer bir ana başlığında ise Alevilikte kutsal kişiler ve kurumlar yer almaktadır. Bölümdeki konular okuma parçaları ile desteklenerek okuyucunun konular hakkında, pratik yaşamdan örneklerle, bu konularda anlatılan bilgiler arasında ilişki kurmayı hedeflemistir.
Beşinci bölümde ise, `Alevilikte ahlak ve Toplumsal yaşam´ anlatılmaktadır. Bu bölümdeki konular iki ayrı başlık altında toplanmıştır. Alevilikte ahlak konusunda, temel ahlak kuralları ve bilgileri yer alırken,diğer bir başlık altında ise `Alevi inancında toplumsal yaşam´anlatılmaktadır. Bu konu; Alevilikte, kadin, aile, Musahiplik, kirvelik, Pir-Mursit-Rehber-Zakir-talip, Cem, Hukuk, oniki hizmet gibi konular ve okuma parçaları mevcut.
Son altıncı bölümde ise yine dört ana başlık var. Bu bölümde ise ibadet, erkan ve törenler anlatılmaktadır. Alevilikte kutsal günler ve kutlamalar sırası ile açıklanmıştır. Cem´lerin düzenlenmesi, yöresel farklılıkları, cem çeşitleri ve anlamları, on iki hizmetin uygulama ve anlamı, hangi cemlere kimlerin katılacağı gibi bir çok ayrıntı alt başlık mevcuttur. Ayrıca Alevi bayramlarına, oruç, aşure törenine ve diğer şenlik-festival kutlamalarına yer verilmiştir.
Bu bölümde ki diğer bir ana başlık ise, Alevi inancına göre ölüm (hakka yürümek), Cenaze, defin ve Taziye işlem ve uygulamaları hakkında bilgilere yer verilmiştir. Kitabin son ana baslığında ise, Alevi inancında sik okunan dua ve gulbang örneklerine yer verilmiştir. Bir alevinin, eğitim amaçlı bir dershanedeki öğretmen veya öğrencinin ihtiyaç duyacağı tüm konularda temel bir bilgi verilmiştir.
Bu kitap, sadece Aleviler için değil, ayni zamanda alevi inancı hakkında, derli toplu ve objektif bir bilgi sahibi olmak isteyen, her insan için, adeta öğrenmenin ve araştırmanın kolaylaştırıldığı bir kaynak olarak değerlendirilebilir.
İnanıyoruz ki bu kitabi okuyan herkes,hem alevi inancı hem de alevi toplumu hakkında ki ön yargılarından ve hurafelerin anlamsızlığından kurtulacaktır.
Aleviligin; tarihi bir toplumsal mücadelenin, bir inancın içinde nasıl felsefeye, ahlaki değerlere, hukuki vecibelere, sosyal dayanışmaya, bilimin yol göstericiliğine, kadının kutsallığına ve insanin yaratıcılığına dönüştüğünün, dolayısı ile insanlık aleminin,ilk gününden, çağımıza kadar geçen zaman tünelinden, insanlık için ve onun hizmetinde, olumludan yana ne varsa, bunun alevi inancı içinde harmanlanıp, İnsan-i Kamile yani insandaki Tanrısallığa dönüştüğünün bir özlü açıklaması olduğunu görecek. Kitap önemli bir boşluğu dolduracaktır.
Bu kitabi,öğrencilere,öğretmenlere,araştırmacılara,de rnek yöneticilerine,tüm alevi ailelere ve Alevilik hakkında bilgi edinmek isteyen herkese tavsiye edebiliriz.Kısaca her alevinin evinde bulundurması gereken bir eserdir.
